|
|
Sposoby na migrenę
artykuł Barbary Cywińskiej konsultowany z dr. n. med. specjalistą neurologii Marią M. Wysocką-Bąkowską, prezesem Stowarzyszenia Migrenowego
Migrena to najczęściej jednostronny, samoistny ból głowy, a więc nie spowodowany inną chorobą. Jest on bardzo trudny do zlikwidowania. Leczenie musi być dostosowane do potrzeb chorego, gdyż organizm może różnie reagować na leki. Niektórym pomaga już niewielka dawka środka przeciwbólowego (np. z grupy paracetamoli), innym tylko silnie działające leki (triptany: Imigran, Zomig), a niekiedy trudno trafić na lek niwelujący ból.
Niestety, każda migrena może być inna. Czasem jeden sposób może okazać się skuteczny, a kiedy indziej nie przynosi ulgi. Dlatego też oprócz farmaceutyków warto wypróbować różne sposoby, które pomogą zapobiec bólom migrenowym i osłabić dolegliwości. Cierpiącym na bóle migrenowe przekazujemy kilka z nich.
Aby zapobiec pojawieniu się migreny:
- Unikaj stresów, zdenerwowania, przemęczenia.
- Staraj się relaksować i odprężyć.
- Pamiętaj o uregulowanym trybie życia, odpowiednio długim śnie (ani za krótkim, ani za długim).
- Unikaj pokarmów, które mogą - w połączeniu z innymi niekorzystnymi warunkami - wywołać migrenę. Niekorzystnie działają: alkohole, częściej czerwone wino niż białe (mieszanie różnych alkoholi też jest niekorzystne), czekolada, owoce cytrusowe, konserwowane produkty, w tym wędliny, sery żółte, skorupiaki morskie, potrawy smażone i ciężko strawne jedzenie.
- Uwzględniaj w diecie odpowiednią ilość mikroelementów, które odgrywają dużą rolę w profilaktyce migrenowej. Dotyczy to zwłaszcza magnezu (500 mg dziennie). Niektórzy uważają, że aby zapobiec migrenie, niezbędne jest przyjmowanie 50 mg dziennie niacyny (kwas nikotynowy, witamina PP), 2 razy dziennie po 25 mg pieprzu tureckiego i w takiej samej ilości wysuszonych liści ze złocienia maruny (Tanacetum parthenium).
- Unikaj przeciągów, przewiewów czy silnych wiatrów.
- Niekiedy możesz spróbować, czy skuteczna okaże się akupunktura (u specjalisty). U niektórych osób uśmierza ona ból, ale niestety jej działanie jest najczęściej krótkotrwałe. Niektórzy jednak twierdzą, że zdarzały się przypadki wyleczenia migreny w ten sposób.
Gdy ból się czai (tzn. rozpoznajesz zwiastuny migreny):
- Odpręż się (np. stosuj medytację lub inne metody relaksu).
- Zjedz małe "co nieco". Pusty żołądek czy głodówka są sprzymierzeńcami bólu migrenowego.
- Wypij filiżankę kawy lub herbaty z cukrem lub z cytryną (niestety ten sposób może przynieść tylko chwilową ulgę).
- Zaparz napar z pierwiosnka lekarskiego lub ze stokrotki. Pij ciepły, małymi łykami.
- Przewietrz pokój lub wyjdź na dwór (tylko wtedy, gdy jest bezwietrznie, gdyż silny wiatr może wywołać migrenę).
- Wymasuj sobie kark, głowę, ramiona. Możesz także zastosować ucisk na odpowiednie miejsca (akupresurę): na skroni (na wysokości oczu), z tyłu nad karkiem (poniżej kości potylicznej), u nasady kciuka i palca wskazującego.
- Połóż się w ciemnym, cichym i przewietrzonym pokoju.
- Weź gorącą kąpiel lub zanurz dłonie w ciepłej wodzie. Być może ulgę przyniesie moczenie nóg przez ok. 10 min w gorącej wodzie, a potem przez kilka sekund w zimnej (powtórz kilka razy).
- Połóż na stopy termofor lub poduszkę elektryczną.
- Wcieraj olejki aromatyczne (np. migrenol) w skroń.
- Wetrzyj olejek miętowy w czoło i kark, a potem ochłodź te miejsca np. kostkami lodu.
- Zanim rozwinie się migrena, zażyj witaminę B3, która rozszerza naczynia krwionośne (nie stosuj jej po wystąpieniu bólu, gdyż może go nasilać). Pamiętaj jednak, że w dużych dawkach może być toksyczna i niekiedy wywołuje migrenę.
Gdy te sposoby nie pomagają, przed następnym atakiem:
- Weź od razu tabletkę przeciwbólową, która ci najczęściej pomaga. Nie czekaj, aż ból się rozwinie! Będzie wtedy mniej skuteczna. Nie dziel też dawki na pół, sądząc, że może tym razem pomoże ci mniejsza ilość leku, gdyż taki sposób najczęściej nie daje efektu.
- Jeśli możesz, połóż się i prześpij. To często pomaga, ale rzadko jest możliwe (np. w pracy).
- Nie przejadaj się i unikaj ciężko strawnych pokarmów.
Gdy ból już się pojawi:
- Weź tabletkę (może nie usunąć bólu, tylko go osłabić).
- Wymasuj głowę i kark. Daje to dobry, ale najczęściej przejściowy efekt. Podczas automasażu wyczujesz, które miejsca lepiej masować, a które uciskać.
- Odpręż się, połóż się lub prześpij. Może to zmniejszyć nasilenie bólu, chociaż całkowicie go nie zniweluje.
- Połóż zimny okład na głowie, natrzyj skroń olejkami aromatycznymi.
- Gdy pozycja leżąca ci nie pomaga, wstań i spróbuj zmusić się do małego wysiłku fizycznego, np. zrób ręczne pranie, posprzątaj.
- Na głowę załóż czapkę lub opaskę, gdyż często skóra na skroniach jest tak wrażliwa, że nawet niewielkie podmuchy powietrza powodują duży dyskomfort.
- Aby złagodzić mdłości lub wymioty, użyj np. imbiru lub leku uzgodnionego z lekarzem, np. Aviomarinu.
Czynniki najczęściej wywołujące atak migreny
- Zbyt małe lub zbyt rzadkie posiłki
- Ciężko strawne pokarmy
- Hormony żeńskie (szczególnie podczas miesiączki, hormonalnej terapii zastępczej, zażywania pigułek antykoncepcyjnych czy menopauzy)
- Zaburzenia snu (zbyt krótki lub zbyt długi - w zależności od danej osoby)
- Zaburzenia mechaniczne (zwyrodnienia w szkielecie kostnym lub ucisk na nerwy, napięcie mięśni karku)
- Czynniki środowiskowe (niekorzystne warunki pogodowe: wiatr, zmiany ciśnienia atmosferycznego; hałas, intensywne zapachy, jaskrawe, migoczące światło, długie oglądanie telewizji)
- Emocje (stresy, depresja)
Sławni też cierpieli
- Nierzadko na migrenę cierpieli lekarze, którzy zajmowali się jej leczeniem. Już w I w. n.e. Arecjusz z Kapadocji opisał zwiastuny napadów migrenowych. Ataki migreny miał również ojciec psychoanalizy Zygmunt Freud.
- Migrena nie oszczędziła także mężów stanu. Chorowali na nią Juliusz Cezar i Bismarck.
- Wśród znakomitości świata nauki, którzy zmagali się z tą dolegliwością, można wymienić Pascala, Darwina i Einsteina.
- Spośród wielkich muzyków mieli ją Beethoven i Wagner.
- Nie uniknęli migreny także Immanuel Kant - filozof, oraz Lewis Carroll - autor "Alicji w Krainie Czarów".
- Dolegliwość ta dotknęła nawet świętych. Podobno dotkliwe ataki migreny miał sam św. Paweł.
W jakim wieku?
Najczęściej migrena zaczyna się między 11. a 20. rokiem życia (43%). W dzieciństwie u chłopców bóle migrenowe pojawiają się nierzadko wcześniej niż u dziewczynek. Dziewczynki pierwsze ataki migreny mają często wraz z pojawieniem się miesiączki. Gdy młodzi ludzie podejmują pracę zawodową, opuszczają rodzinę czy rozpoczynają studia, również bóle migrenowe mogą być częste.
Natomiast migrena zaczyna się bardzo rzadko u osób po 40. roku życia.
Czy jest dziedziczna?
W 90% przypadków co najmniej jeden z członków rodziny chorego na migrenę miał ataki migrenowe. Stwierdzono, że dolegliwość ta dotyka ok. 45% dzieci, których jeden rodzic na nią cierpiał, i aż 75% - gdy mieli ją oboje rodzice. Jednak żadne z poważnych badań genetycznych nie wykazało, że migrena jest dziedziczna.
Migrena a inteligencja
Badania przeprowadzone w Wielkiej Brytanii dowiodły, że nie ma istotnej różnicy w poziomie inteligencji między osobami cierpiącymi na migrenę a osobami, które nie mają dolegliwości tego typu. Obiegowa opinia o ponadprzeciętnej inteligencji przypisywanej osobom chorym na migrenę wynikała z faktu, że lekarze byli wzywani częściej do osób o wyższym poziomie wykształcenia. W ten sposób, zamiast brać pod uwagę całą populację, wzięto pod uwagę już wyselekcjonowaną grupę ludzi.
Podczas weekendu
Migrena weekendowa dotyka ludzi bardzo aktywnych, którzy nie mają czasu na relaks w ciągu tygodnia. Mimo, że są spragnieni odpoczynku, nie potrafią się rozluźnić i odprężyć. Dni wolne od pracy są dla nich jednym wielkim napadem migrenowym. Wraz z powrotem do pracy ból znika. Jedyne lekarstwo to znalezienie paru chwil w tygodniu na systematyczny odpoczynek. Należy również unikać zbyt późnego wstawania w wolne dni, gdyż może to wywołać napad migreny.
Czasami jednak migrena staje się ucieczką przed rodzinnymi problemami. I wtedy konieczność spędzenia dwóch dni w domu, bez konkretnych zajęć, dzięki którym można by zapomnieć o domowych kłopotach, wywołuje chorobę.
Bezlekowe terapie przeciwmigrenowe
Są to: fitoterapia (ziołolecznictwo) i aromaterapia (wspomagające działanie olejków eterycznych), homeopatia, akupunktura, leczenie zdrojowe, psychoterapie, relaksacje, medytacje, hipnoza.
Dieta Haya
William Haward Hay (1866-1940) opracował dietę dla osób, które miały problemy z układem pokarmowym. Twierdził on, że białko zawarte w pożywieniu pobudza wydzielanie soku żołądkowego, co zaburza trawienie węglowodanów. Dlatego uważał, że nie należy spożywać białek i węglowodanów (lub kwaśnych owoców) w czasie tego samego posiłku. Dieta ta może pomóc również osobom cierpiącym na migrenę, gdyż jest lekko strawna (nie obciąża przewodu trawiennego).
Dwa główne punkty tej diety to:
- zmniejszenie spożycia białka, skrobi i tłuszczów,
- zmniejszenie spożycia żywności przetworzonej, takiej jak biała mąka czy cukier.
Podczas miesiączki i ciąży
Badania wykazały, że gwałtowny spadek estradiolu, jednego z hormonów regulujących cykl miesiączkowy, może wywołać migrenę przed menstruacją. Okazało się również, że inny hormon - progesteron - opóźnia napady migreny.
Podczas ciąży 8 na 10 kobiet, które zazwyczaj cierpią na migrenę, nie ma bólów migrenowych, gdyż w okresie ciąży estradiol się nie wydziela, a utrzymuje się wysoki poziom progesteronu. Po zakończeniu ciąży i karmienia piersią, gdy jajniki znów zaczynają wydzielać estradiol, ataki migreny wracają.
Częstotliwość czynników wywołujących migrenę
(na 100 chorych) |
| Niepokój i stres |
73% |
| Odprężenie (zmiana rytmu, weekend, nadmiar snu) |
45% |
| Zmęczenie |
43% |
| Miesiączka |
34% |
| Pogoda (światło, wiatr, upał, burza...) |
30% |
| Jedzenie |
23% |
| Post |
7% |
"Klinika ffx" 3 (marzec) 2000
|
|
|
