Nie zawsze gorączka jest tylko objawem zwykłego przeziębienia. Podwyższona temperatura może być reakcją na szczepienia ochronne, kiedy do organizmu świadomie wprowadzamy zmodyfikowane wirusy, bakterie lub ich toksyny, aby pobudzić nasz układ odpornościowy i przygotować się do zwalczania ewentualnego zakażenia.

Przyczyną może być także reakcja organizmu na wzmożoną przemianę materii, uszkodzenie tkanek lub pojawienie się substancji wyzwalających odczyn gorączkowy (tzw. substancji pirogennych). Gorączka może towarzyszyć wielu poważnym chorobom, w których mamy do czynienia ze stanem zapalnym wywołanym przez różne bakterie, wirusy, pasożyty, związki chemiczne. Może być także objawem reakcji immunologicznych (zapalenia stawów, chorób krwi, rozrostów nowotworowych, reakcji alergicznych), a także ciężkich urazów, odwodnienia czy chorób układu nerwowego, w tym zapalenia opon mózgowych i mózgu.

W przewlekłej gorączce należy przez kilka dni zwracać uwagę na tzw. tor gorączkowy, tj. kształtowanie się krzywej pomiarów temperatury ciała rano (w godz. 6-7) i wieczorem (godz. 17-18) oraz informować o wynikach lekarza. W każdym przypadku pojawienia się gorączki, zwłaszcza dłużej utrzymującej się, należy ustalić jej przyczynę za pomocą szczegółowych badań lekarskich i laboratoryjnych (w szczególności bakteriologicznych).

U wszystkich pacjentów gorączka może powodować stan subiektywnego złego samopoczucia. Niektóre konsekwencje gorączki mogą być poważne. Towarzyszy jej z reguły przyspieszenie czynności serca i częstości oddechów. Wysoka, a zwłaszcza szybko narastająca gorączka może powodować dreszcze, obfite poty oraz zaburzenia świadomości. Wysoka gorączka może być szczególnie niekorzystna dla osób z chorobami serca - zwłaszcza w podeszłym wieku.

Poważnym powikłaniem gorączki są również drgawki występujące głównie u małych dzieci. U niektórych dzieci przy wysokiej gorączce może dojść do napadu drgawkowego podobnego do padaczkowego.

Dlatego gorączkę należy zwalczać, obniżając temperaturę ciała za pomocą dostępnych środków, konsultując się w poważniejszych przypadkach z lekarzem.

Zwalczanie gorączki zależy oczywiście od przyczyny. Gdy wywołała ją poważna choroba (zapalenie stawów, choroby krwi, nowotwory, reakcje alergiczne, a także ciężkie urazy, odwodnienie czy zapalenie opon mózgowych i mózgu), wyeliminowanie gorączki następuje podczas leczenia choroby podstawowej.

W celu obniżenia temperatury ciała poza środkami farmakologicznymi można stosować tzw. fizykalne metody ochładzania organizmu. Należą do nich okłady z lodu lub zimnej wody przykładane do miejsca przebiegu dużych naczyń krwionośnych (pachwiny, szyi, dołów podkolanowych) oraz chroniące przed przegrzaniem mózg (czoło, skronie, potylicę).

U dzieci obniżenie gorączki można uzyskać po zastosowaniu 5-7-minutowej kąpieli w wodzie o 0,5^o Celsjusza chłodniejszej od temperatury ciała dziecka.

Choremu podajemy ziołowe środki napotne i przeciwgorączkowe, np. herbatę z sokiem malinowym, napary z kwiatu lipowego, z kwiatu lub owocu bzu czarnego 2-3 razy dziennie po 2/3 szklanki świeżego naparu. Napotne działanie mają także takie farmakologiczne środki, jak aspiryna czy paracetamol. Jednorazowo podajemy farmakologiczne środki przeciwgorączkowe, np. polopirynę lub acenol (1 tabl. 0,3 lub 0,5 dla dorosłych).

W godzinę po podaniu leków ponownie mierzymy temperaturę, aby zorientować się, czy są skuteczne. W 3 godziny po ich podaniu temperaturę kontrolujemy znowu. Dzięki temu możemy zorientować się, czy gorączka spada. Jeżeli nie obserwujemy takiej tendencji, stosujemy leki jeszcze raz w podanych dawkach.

Podczas okresu zwiększonych zachorowań na grypę i infekcje grypopodobne (zwłaszcza przy kaszlu i innych objawach przeziębienia) młodym ludziom mającym wydolne krążenie i prawidłowe ciśnienie krwi można postawić bańki. Najlepiej jednak, aby wskazania do postawienia baniek ustalił lekarz.

Jeżeli stan podgorączkowy lub gorączkowy przedłuża się, należy zawiadomić o tym lekarza w celu ustalenia przyczyn podwyższonej temperatury i podjęcia odpowiedniego leczenia. Postępujemy tak również wtedy, jeżeli gorączka obniża się w wyniku zastosowanych leków, ale narasta znowu, gdy przestają działać.

"Żyjmy dłużej" 2 (luty) 2001

Przeczytaj więcej w nowym serwisie medigo.pl